HASHUS1099 - Zeminde Dükkan Barındıran Yapıları İlgilendiren Bir Husus, Yumuşak KAT!

Şimdi vereceğim fotoğraf, 1992 Erzincan depremi sonrası çekilmiş. Yumuşak kata sahip bir binanın nasıl yıkıldığını çok güzel gösteriyor. Kesit, İnşaat Mühendisleri Odası'nın yayınladığı Erzincan depremi raporu ile ilgili bir kitaptan, çok ilgi çekici.

Gördüğümüz fotoğraf neredeyse 20 yıl öncesinden. Elbette daha önceden de benzer nedenle yıkılan yapılar olmuştu, ama bu fotoğraf geçmişten beri hata yaptığımızı göstermek için yeterli nitelikte. Şimdi de 20 yıl sonrasına, Van'a gidelim...

Michael Wittmann imzalı bir fotoğraf, vatandaşın Van yolculuğu sırasında çektiklerinden yalnızca biri.

Aradan geçen 20 yılda ne gibi bir gelişme görülüyor? HİÇ! Aynısı Dinar'da, Ceyhan'da, Gölcük'te, Adapazarı'nda, Bolu'da, sayısız yerde de oldu. Demek ki ne diyebiliriz? Yapısal denetimin kusurlu olduğu, yönetmeliklerin yetersiz olduğu dönemlerde yapılan binalarda, kötü zeminlerde ve çok katlı binalarda zeminde dükkan varsa, bir sıkıntı olabilir. Şimdi bu yumuşak kat nedir peki?

prof. dr Ahmet Topçu bu konuda ne diyor?

Yapıların genellikle zemin katı, bazen de üst katlarından bazıları, otopark veya ticari amaçla cam vitrin yapılmakta, diğer katlar ise dolgu duvar ile örülmektedir. lkemizde çok sık görülen bir uygulamadır. Dolgu duvarlı katlar duvarsız veya vitrinli katlara göre çok daha rijit olmakta, duvarsız veya vitrinli katlar zayıf kalmaktadır. Sadece yeni inşaatlarda değil, eski konutların iş yerine dönüştürülmesi sonucunda da bu durum ortaya çıkmaktadır. Bu tür zayıf katlara “yumuşak kat” denilmektedir. Bir katın yüksekliğinin diğer katlardan fazla olması da yumuşak kat düzensizliğine neden olur.

Sakıncası:
Yumuşak kat düzensizliği, çok katlı yapıların depremde yıkılmasının ana nedenidir.
Deprem kuvvetinden oluşan yatay yer değiştirmenin %70-80’ i yumuşak katta oluşur.
Yumuşak kat kolonları aşırı yatay yer değiştirerek kırılırlar ve yapı aniden yıkılır.

sakıncası derken, neden bahsediyorlar? tam olarak şekil şu,

Elbette zeminde dükkan oluyor bu yapılarda. Bu sorundan korunmanın da yolları var elbette. Ancak deprem perdeleri neredeyse hiç yapılmıyor, yönetmelikte de böyle bir zorunluluk yok. durum buyken, "belki bizim zemin katta kolonlar için yeterince önlem alınmıştır" demek de gayet hayalci bir söylem olarak çıkıyor karşımıza.

Hasan Hüseyin AYDOĞDU
23.11.2011